Ông Tướng Văn Linh, năm nay đã 78 tuổi như lại được nhớ về thời trai trẻ của mình. Ông Linh kể, năm 1950, khi đó ông 16 tuổi và vừa được cùng hai anh nữa trong thôn kết nạp vào tổ chức Đoàn, thì được huy động “giúp công khai thác gỗ, tre lá cọ về làm lán giúp cán bộ Lào về địa phương công tác”- “Cán bộ chỉ phổ biến như vậy”, ông Linh nhớ lại.
Lúc đó, xóm Đá Bàn chỉ có bảy hộ gia đình nên những ngày đầu nhiều nhà được huy động cho cán bộ nhờ làm nơi làm việc. Nhà ông Linh là một trong số đó. Tuy nhiên, khi cán bộ ở trong nhà họp thì chẳng có ai được vào, nên bây giờ cũng chẳng biết tất ai với ai, chỉ biết cán bộ nhờ gì thì làm giúp việc đó.
Giờ cũng vậy, nội dung “bảo vệ Khu di tích trong thôn” cũng được đưa vào nghị quyết của chi bộ như bảo vệ một tài sản của mỗi gia đình, còn các cháu học sinh thay phiên từng lớp tới quét dọn vệ sinh.
Thôn Đá Bàn xưa, nay đã được chia làm hai, Đá Bàn 1 và Đá Bàn 2. Khu di tích nơi ở của Hoàng thân Xuphanuvông nằm ở thôn Đá Bàn 1. Ngay đầu thôn, bên con đường nhựa phẳng lỳ chạy suốt vào tận khu di tích là phân hiệu trường học được xây dựng khang trang dành cho con em các dân tộc của hai thôn Đá Bàn. Bí thư chi bộ kiêm Trưởng thôn Đá Bàn 1, Tướng Văn Vi cho biết, thôn có 138 hộ gia đình chủ yếu là người Dao. Những năm qua, nhờ tích cực chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi nên cuộc sống của bà con đã khá lên nhiều. Đặc biệt là phát động các phong trào giữ rừng nên năm năm nay không để xảy ra cháy rừng. Việc giúp nhau xóa đói giảm nghèo cũng được thực hiện tốt. Chỉ trong năm 2011, thôn có tới 26 hộ được giúp vượt ngưỡng hộ nghèo.
Anh Vi cho biết thêm, các hộ nghèo đều được phân công người giúp đỡ, hướng dẫn cách thức làm ăn, kỹ thuật chăn nuôi, gieo cấy. Mỗi hộ nghèo khi khởi công làm nhà thì trở thành ngày hội chung của thôn, nhà nào cũng cử người tới giúp san nền dựng cột,…
Cách không xa Đá Bàn là thôn Làng Ngòi. Đây là nơi đóng trụ sở làm việc của các cơ quan Mặt trận Lào yêu nước và của Chính phủ kháng chiến Lào. Ở đây giờ đã dựng nhà bia ghi rõ là nơi tổ chức họp Đại hội toàn quốc Mặt trận Lào yêu nước.
Đồng chí Nguyễn Tiến Dũng, Bí thư chi bộ, trưởng thôn cho biết, mỗi lần có đoàn khách Lào về thăm là một lần bà con nơi đây như được đón người bạn thân thiết, người con xa quê trở về. Tình cảm xưa, nay vẫn bền chặt như anh em một nhà. Vinh dự mang trên mình một di tích lịch sử quốc tế, người dân Làng Ngòi đang từng ngày ra sức đổi mới nếp nghĩ, cách làm để chung tay xây dựng nông thôn mới.
Điểm nổi bật mà chúng tôi ghi nhận được là Làng Ngòi đã hoàn thành việc bê tông hóa đường giao thông thôn bản với 6464m. Trong đó, bà con trong thôn đã góp công và cát sỏi lên tới hơn 300 triệu đồng (tỉnh hỗ trợ xi măng, ống cống) và là một trong những thôn đầu tiên của xã hoàn thành sớn việc làm đường bê tông này. Kế hoạch ban đầu đặt ra là đến năm 2015. Làng Ngòi cũng là một trong những điểm sáng của xã Mỹ Bằng trong phát triển kinh tế nên đến nay 15% hộ gia đình của thôn thuộc diện khá giầu, chỉ còn 31 hộ nghèo trong tổng số 160 hộ toàn thôn.