Có cơ chế buộc “hứa” rồi phải làm
Hoạt động chất vấn tại kỳ họp này đã đề cập tới những vấn đề nóng bỏng, như: tranh chấp đất đai, giải tỏa, đền bù; sai phạm của các tập đoàn Nhà nước; đầu tư công; xử lý hàng tồn đọng… Quốc hội đã dành hai ngày rưỡi để tiến hành hoạt động chất vấn. Bốn bộ trưởng (Tài nguyên - Môi trường, Kế hoạch - Đầu tư, Công thương và Bộ Công an) và Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã trực tiếp trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội tại hội trường.
Căn cứ kết quả chất vấn, Quốc hội ban hành Nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn – một trong những việc quan trọng của kỳ họp này.
Nghị quyết ghi nhận những giải pháp mà Phó Thủ tướng và các thành viên Chính phủ đã cam kết.
Theo đó, với cam kết của Bộ trưởng Tài nguyên - Môi trường, nghị quyết nêu rõ: “Bảo đảm đến 31-12-2013 hoàn thành căn bản việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu trong phạm vi cả nước”. Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang cũng phải tập trung xử lý dứt điểm các vụ khiếu kiện về đất đai và giải tỏa, đền bù với những thời gian đưa ra nhất định.
Bộ trưởng Kế hoạch - Đầu tư phải hoàn thiện thể chế và cơ chế pháp lý về quản lý các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, tập trung vào các vấn đề về đại diện chủ sở hữu; phân cấp và làm rõ trách nhiệm quản lý giữa các cơ quan quản lý tổng hợp với các bộ quản lý ngành, lĩnh vực và các tập đoàn, tổng công ty nhà nước; việc sử dụng vốn ngân sách nhà nước để đầu tư của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước; cơ chế giám sát tài chính đối với tập đoàn, tổng công ty nhà nước.
Quốc hội cũng giám sát “lời hứa” của Bộ trưởng Công thương là nghiên cứu rút ngắn lộ trình xóa bỏ độc quyền ngành điện, xăng dầu, khẩn trương rà soát quy hoạch ngành điện và quy hoạch phát triển thủy điện; loại bỏ hoặc dừng các dự án không đạt các tiêu chí xã hội, môi trường, an toàn.
Với lời hứa của Bộ trưởng Công an: tăng cường chống tội phạm an ninh quốc gia, ngăn chặn, phòng ngừa nạn mãi lộ…cũng sẽ là điều Quốc hội giám sát.
Trả lời câu hỏi của phóng viên tại cuộc họp báo rằng, nếu lời hứa đó không thực hiện được thì bộ trưởng phải chịu trách nhiệm đến đâu, ông Nguyễn Hạnh Phúc nói: “Chúng ta hãy chờ các bộ trưởng thực hiện lời hứa. Vì những cam kết đó đã được ghi trong Nghị quyết. Nếu không thực hiện được, thì trước hết sẽ ảnh hưởng đến uy tín của bộ trưởng. Các bộ trưởng cũng phải nêu cao trách nhiệm của mình khi đã có lời hứa trước cử tri”.
Nghị quyết chất vấn và trả lời chất vấn đặt ra nhiệm vụ cho Chính phủ, các bộ, các cơ quan, đồng thời đặt ra cả trách nhiệm giám sát của Quốc hội đối với việc “thực hiện lời hứa”.
Ông Nguyễn Sĩ Dũng, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đánh giá, đây là một nghị quyết “rất sâu và bao hàm khá toàn diện” việc giải quyết những vấn đề nóng bỏng trong xã hội. Nghị quyết này bảo đảm cho sáu chất vấn phải được giải quyết. Bên cạnh đó, tại kỳ họp này, Quốc hội cũng thông qua Nghị quyết về một số cải tiến, đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội.
Một vấn đề lớn nữa là Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết về đổi mới hoạt động của Quốc hội.
Theo ông Nguyễn Sĩ Dũng, Quốc hội nhiệm kỳ này rất quan tâm đến việc đổi mới hoạt động của mình để Quốc hội giải quyết được những vấn đề của đất nước theo ý nguyện của dân.
Một điểm rất mới trong Nghị quyết này là tạo điều kiện để các đại biểu Quốc hội tác động tới quy trình lập pháp.
Trong quá khứ, chưa có đại biểu nào thành công trong việc đề xuất xây dựng dự án luật, và chưa có dự án luật nào từ đề nghị của các đại biểu mà được thông qua. Với đổi mới này, các đại biểu Quốc hội khi đề ra các dự án luật thì được các cơ quan hữu quan, Viện Lập pháp, Văn phòng Quốc hội… cung cấp các hồ sơ, các thủ tục cần thiết để các kiến nghị về lập pháp đó được chấp nhận.
Trong một loạt các đổi mới của hoạt động Quốc hội, ông Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh một đổi mới khác nữa, đó là vai trò của các ủy ban trong việc thẩm định và phân bổ ngân sách. Nếu một mình Ủy ban Tài chính Ngân sách quán xuyến hết tất cả các lĩnh vực chi của đất nước thì sẽ rất khó. Nhưng khi các ủy ban của Quốc hội vào thẩm tra sâu các lĩnh vực thì Quốc hội mới có thực quyền trong lĩnh vực này.
Theo Nghị quyết mới, các ủy ban liên quan của Quốc hội đều phải có ý kiểm thẩm định về các nguồn lực chi của lĩnh vực mình quản lý, nhờ đó các ủy ban có thể thể hiện năng lực quyết định vấn đề thuộc thẩm quyền của họ.
Quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và thiết thực với người dân
Kinh tế là mảng mà Quốc hội dành nhiều thời gian để bàn bạc trao đổi trong kỳ họp này. Từ đó, đưa ra những quyết sách kịp thời giải quyết tình trạng khó khăn của các doanh nghiệp, kịp thời xử lý những vấn đề trước mắt như giãn thuế, vượt qua lạm phát và giải bài toán tăng trưởng chậm, giải quyết hàng tồn đọng…
Đề án tổng thể tái cấu trúc nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh là một nội dung quan trọng thu hút sự quan tâm của dư luận tại kỳ họp này. Đây là một đề án có phạm vi rộng, có tính dài hạn, đồng bộ, toàn diện. Vì thế các đại biểu đã dành nhiều thời gian mổ xẻ, phân tích, góp ý để hoàn thiện, mang tới những đột phá cho nền kinh tế.
Tại kỳ họp này, Quốc hội cũng đã thảo luận về việc triển khai kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2012, tình hình thực hiện bốn tháng đầu năm 2012.
Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô dự báo sẽ còn có những thách thức, tiềm ẩn những yếu tố gây khó khăn cho sản xuất kinh doanh, nền kinh tế có dấu hiệu tăng trưởng tốc độ thấp hơn so với năm 2011. Vì vậy, để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, ổn định đời sống của người lao động, trên cơ sở tờ trình của Chính phủ, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường. Trong đó, đặc biệt là giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của năm 2012 cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa… Miễn thuế khoán (thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2012 đối với hộ kinh doanh cho thuê nhà trọ, phòng trọ đối với công nhân, người lao động, sinh viên, học sinh…
Trả lời câu hỏi của các phóng viên về việc Quốc hội thông qua Luật Biển Việt Nam, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc cho rằng, dự thảo Luật Biển Việt Nam đã được chuẩn bị kỹ càng, theo đúng quy trình soạn thảo pháp luật của Việt Nam. Và sau khi được Ủy ban thường vụ Quốc hội thẩm tra, thẩm định, luật này đã được các đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua sáng 21-6.
Việt Nam có hơn 3.000 km bờ biển, tiềm năng về biển rất lớn, đương nhiên chúng ta phải có luật về biển. Các nước chung quanh chúng ta đều đã có luật này. Việc chúng ta có luật biển để phát triển kinh tế và bảo vệ hòa bình, an ninh khu vực là hết sức cần thiết.