Người dân tại khu đồng Bềnh rất bức xúc về việc bốn doanh nghiệp là: Công ty cổ phần thương mại giấy Bãi Bằng, Công ty cổ phần Đông Á, Công ty cổ phần thương mại sản xuất giấy Phong Châu và Công ty văn phòng phẩm Bãi Bằng đều không thừa nhận mình là tác nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước. Theo người dân, chuyện nguồn nước bị ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến canh tác của bà con đã diễn ra nhiều năm nay, nhưng vẫn không xác định được chính xác đơn vị nào?. Vì không có đất sản xuất, nên người dân vẫn gồng mình cày cấy trên những thửa ruộng khô cằn vì ô nhiễm. Sau khi cấy, cây lúa còi cọc, không phát triển được.
Bà Nguyễn Thị Kế (khu 3) bức xúc cho biết: 'Nhà tôi có hai sào ruộng, vụ này tưởng ăn chắc, không ngờ nguồn nước tại các nhà máy sản xuất giấy tràn vào làm cây lúa không phát triển được. Không biết các đơn vị trên có đền bù thiệt hại cho chúng tôi không'. Còn bà Nguyễn Thị Sử cho biết thêm: “Không chỉ gây ô nhiễm nguồn nước, chết lúa mà việc xả thải nước ô nhiễm ra môi trường còn ảnh hưởng nặng nề tới sức khỏe của nhân dân quanh khu vực”.
Ô nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến diện tích đất nông nghiệp mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe nhân dân sinh sống chung quanh khu vực hồ chứa nước thải. Anh Nguyên Văn Thuận (khu 6) bức xúc: “Hôm nào trời vừa mưa xong, mời các anh lên chứng kiến. Nước hồ đen ngầu, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc, mỗi khi có gió là mùi bay vào khắp nhà. Chẳng nhẽ vừa ăn cơm lại vừa đeo khẩu trang”.
Bà Lê Thị Vân, trưởng khu 3 cho biết, khu đã nhận được đơn đề nghị của các hộ dân có diện tích lúa ở khu đồng Bềnh. Bà con rất bức xúc vì đây còn là diện tích canh tác chính của nhân dân. Việc nguồn nước ô nhiễm là có thực. Yêu cầu các cơ quan chức năng sớm có kết luận, xác định nguyên nhân ô nhiễm, đơn vị nào làm ô nhiễm, để từ có có phương án giải quyết cụ thể, tạo điều kiện cho bà con an tâm canh tác lâu dài.
“Xã tôi quá mệt mỏi với chuyện xả thải gây ô nhiễm, hại lúa này rồi. Một năm “hai vụ lúa, hai vụ họp”, chỉ lo đền bù mà mãi vẫn không tìm ra đơn vị nào là nguyên nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước” - ông Nguyễn Tôn Hùng, Bí thư Đảng ủy xã Phú Nham nói.
Tại buổi làm việc với bốn doanh nghiệp trên, phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Phù Ninh đã khẳng định, việc 1,5 ha lúa của xã Phú Nham bị thiệt hại, trong đó có 0,5 ha mất trắng do bị ô nhiễm từ nguồn nước là có thật. Phòng sẽ yêu cầu các doanh nghiệp không tiếp tục xả thải ra mương và có phương án cứng hóa kênh mương, không để ngấm nước vào đất canh tác của dân, đồng thời thực hiện đầy đủ cam kết về bảo vệ môi trường.
Như vậy, việc 1,5 ha lúa của xã Phú Nham ở khu vực đồng Bềnh bị thiệt hại là do nguồn nước của các doanh nghiệp xả thải gây chết lúa. Tuy nhiên, cả bốn doanh nghiệp không nhận mình là thủ phạm chính mà chỉ chấp nhận hỗ trợ cho diện tích thiệt hại, không đơn vị nào thừa nhận mình là tác nhân chính gây nên việc ô nhiễm nguồn nước.
Bốn đơn vị cũng đồng ý với phương án hỗ trợ cho các hộ dân có diện tích thiệt hại 42,9 triệu đồng. Toàn bộ số tiền này được chia đều cho các đơn vị. Trong đó, Công ty cổ phần Đông Á là 20 triệu đồng, Công ty cổ phần thương mại sản xuất giấy Phong Châu 10 triệu đồng, phần còn lại do Công ty văn phòng phẩm Bãi Bằng và Công ty cổ phần giấy Bãi Bằng đóng góp.
Cũng tại buổi làm việc trên, các đơn vị đều khăng khăng không nhận lỗi và kiến nghị các cơ quan chức năng cần xem xét cụ thể và điều tra làm rõ đối tượng xả thải gây chết lúa. Các doanh nghiệp đều khẳng định đã có đầy đủ hồ sơ đánh giá tác động môi trường và làm việc với Tổng công ty giấy Việt Nam để được hỗ trợ xử lý nước thải của doanh nghiệp, có hệ thống đầu tư xử lý nước thải, toàn bộ nước thải ra môi trường của công ty đều đã được xử lý, bảo đảm yêu cầu trước khi xả ra môi trường.
Có thể thấy, cả bốn doanh nghiệp đều không thừa nhận mình là tác nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước, đồng thời có những lý giải rất chính đáng. Tuy nhiên, việc ô nhiễm nguồn nước lại không chỉ diễn ra trong năm 2012 và ở khu vực này mà đã diễn ra nhiều năm nhưng không có biện pháp xử lý và không tìm ra nguyên nhân. Việc xác định rõ đơn vị nào vi phạm lại vượt quá thẩm quyền, trách nhiệm của cấp xã, thậm chí cả huyện. Đề nghị cơ quan chức năng sớm vào cuộc, làm rõ trách nhiệm của các đơn vị để chấm dứt tình trạng trên, tạo điều kiện cho nhân dân an tâm sản xuất.